اختلال گسترده در شبکه اینترنت روسیه؛ حمله پهپادی به مرکز داده یاندکس عامل اصلی

بر اساس گزارش‌های وب‌سایت نظارتی «Сбой.РФ» (Sboy.RF)، روز شنبه ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ اختلال گسترده و بی‌سابقه‌ای در شبکه اینترنت روسیه موسوم به «اینترنت‌رنت» (Runet) به وقوع پیوست. این اختلال موجب شد هزاران کاربر در سراسر روسیه با مشکلات جدی در دسترسی به سرویس‌های آنلاین مواجه شوند و شکایت‌های فزاینده‌ای در شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های نظارت بر وضعیت شبکه ثبت گردد.

کاربران اینترنت در روسیه از عملکرد نامناسب اپلیکیشن‌های موبایلی شرکت‌های بزرگی همچون «دودو پیتزا» (Dodo Pizza)، «وکوستنو ی توچکا» (Вкусно и точка - زنجیره رستوران‌های مک‌دونالد سابق در روسیه)، «ام‌ویدیو» (M.Video)، «لامودا» (Lamoda)، «وایلبربریز» (Wildberries) و «دیلی‌وری کلاب» (Delivery Club) خبر دادند. با این حال بیشترین حجم شکایات مربوط به اختلال در سرویس‌های شرکت فناوری «یاندکس» (Yandex) بود؛ غول فناوری روسی که نقشی کلیدی در زندگی دیجیتال شهروندان این کشور ایفا می‌کند.

بر اساس داده‌های وب‌سایت نظارتی مذکور، بیشترین میزان اختلال در شهرهای مسکو، سن‌پترزبورگ و استان سوردلوفسک (مرکز آن یکاترینبورگ است) ثبت شد. این مناطق پرجمعیت‌ترین و مهم‌ترین مراکز جمعیتی و اقتصادی روسیه به شمار می‌روند و قطعی یا کندی اینترنت در آن‌ها می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر فعالیت‌های تجاری، حمل‌ونقل، سفارش آنلاین غذا و خرید اینترنتی مردم داشته باشد.

خبرگزاری ریانووستی نیز با تأیید این اختلال، اعلام کرد که درخواست رسمی از وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات روسیه (Минциفرы) و کمیته فدرال نظارت بر ارتباطات و فناوری اطلاعات (Роскомнадзор) ارسال کرده است تا درباره دلایل فنی و ابعاد دقیق این حادثه اطلاعاتی کسب کند. تا لحظه تنظیم این گزارش، مقامات دولتی روسیه اظهارنظر رسمی درباره ماهیت کامل این اختلال ارائه نکرده‌اند.

اما شایعه‌ترین فرضیه درباره علت اصلی این اختلال به حمله پهپادی (حمله با هواپیماهای بدون سرنشین) به یکی از مراکز داده شرکت یاندکس در شهر ولادیمیر مربوط می‌شود. این شرکت پیش‌تر در روز جاری اعلام کرده بود که پس از حمله پهپادی، مرکز داده (دیتاسنتر) واقع در شهر ولادیمیر به‌طور موقت از سرویس خارج شده و این امر موجب قطعی عملکرد برخی از سرویس‌های کلیدی آن شده است. سرویس‌های آسیب‌دیده شامل بخش «گو» (Go - سرویس حمل‌ونقل و تاکسی‌آنلاین)، «ادا» (Еда - سروис سفارش غذا)، «لاوکا» (Лавка - فروشگاه آنلاین مواد غذایی) و «پی» (Пэй - سرویس پرداخت مالی یاندکس) بوده‌اند.

شهر ولادیمیر در فاصله حدود ۲۰۰ کیلومتری شمال شرقی مسکو واقع شده و از نظر استراتژیک در نزدیکی زیرساخت‌های حیاتی دیجیتال روسیه قرار دارد. حمله به مراکز داده، یکی از اهدافی است که در جریان تنش‌های امنیتی جاری میان روسیه و اوکراین طی ماه‌های اخیر بارها مورد هدف قرار گرفته است. یاندکس به‌عنوان بزرگ‌ترین شرکت فناوری روسیه که خدماتی مشابه گوگل، اوبر و آمازون را به‌صورت یکپارچه ارائه می‌دهد، از اهمیت حیاتی برای زیرساخت دیجیتال این کشور برخوردار است و هرگونه اختلال در آن می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای میلیون‌ها کاربر داشته باشد.