«مسیر طولانی را پیموده‌ایم»؛ پوتین در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای درباره چه سخنانی گفت؟
رئیس‌جمهور روسیه در اجلاس بیشکک اعلام کرد سازمان همکاری شانگهای عملاً به بزرگ‌ترین تشکل منطقه‌ای جهان تبدیل شده و تقویت پیوندهای تجاری میان کشورهای عضو را کلید رشد اقتصادی و بهبود رفاه مردم دانست.
ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در سخنانی در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای که در بیشکک، پایتخت قرقیزستان، برگزار شد، اعلام کرد این سازمان عملاً به بزرگ‌ترین تشکل منطقه‌ای در جهان تبدیل شده است. او با اشاره به روند تکاملی این نهاد بین‌المللی تأکید کرد که کشورهای عضو در طول سال‌های فعالیت سازمان «مسیر طولانی» را پیموده‌اند و امروز سازمان همکاری شانگهای به یکی از مؤثرترین سازوکارهای همکاری چندجانبه در سطح منطقه‌ای بدل شده است.
رئیس‌جمهور روسیه در بخش دیگری از سخنان خود، تقویت روابط تجاری و اقتصادی میان کشورهای عضو را از وظایف فوری و مهم سازمان برشمرد و گفت: «در میان وظایف روز، به‌ویژه بر تقویت بیشتر پیوندهای تجاری میان دولت‌ها تأکید می‌کنم. این امر سودهای آشکاری برای همه ما به همراه دارد و به‌طور واقعی به پویایی رو به جلو رشد اجتماعی-اقتصادی و بهبود رفاه مردم کمک می‌کند».
سازمان همکاری شانگهای در سال ۲۰۰۱ با عضویت روسیه، چین، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان تأسیس شد و طی بیش از دو دهه فعالیت، گسترش چشمگیری را تجربه کرده است. پیوستن هند و پاکستان در سال ۲۰۱۷، ایران در سال ۲۰۲۳ و بلاروس در سال‌های اخیر، وزن جمعیتی، اقتصادی و سیاسی این سازمان را به‌طور قابل توجهی افزایش داده است؛ به‌گونه‌ای که کشورهای عضو آن امروز بخش عمده‌ای از جمعیت و خاک قاره اوراسیا را در بر می‌گیرند.
بر پایه این گزارش، دستور کار اجلاس بیشکک عمدتاً بر گسترش همکاری‌های اقتصادی، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و کریدورهای تجاری، افزایش حجم مبادلات با استفاده از ارزهای ملی و تقویت همکاری در حوزه‌های انرژی و فناوری متمرکز بوده است. مقام‌های کشورهای عضو بر این نکته اتفاق‌نظر دارند که فشارهای اقتصادی خارجی و تحریم‌های یکجانبه، ضرورت تقویت سازوکارهای مالی و تجاری مستقل درون‌سازمانی را بیش از پیش آشکار کرده است.
پیوستن ایران به سازمان همکاری شانگهای را می‌توان نقطه عطفی در حضور منطقه‌ای تهران ارزیابی کرد؛ اتفاقی که مسیر همکاری‌های اقتصادی ایران با قدرت‌های بزرگ اوراسیا، به‌ویژه روسیه و چین را هموارتر می‌سازد. کارشناسان معتقدند عضویت کامل ایران در این سازمان فرصت‌های تازه‌ای در حوزه‌های انرژی، ترانزیت کالا و اتصال به کریدورهای شمال-جنوب و شرق-غرب پیش روی تهران قرار می‌دهد.
تحلیلگران سیاسی، تأکید مکرر مسکو و پکن بر نقش سازمان همکاری شانگهای را در چارچوب تلاش دو کشور برای ترویج نظم جهانی چندقطبی ارزیابی می‌کنند. روسیه و چین این سازمان را نه‌تنها سازوکاری برای تأمین امنیت منطقه‌ای، بلکه پلتفرمی راهبردی برای کاهش وابستگی به نهادهای مالی و اقتصادی تحت سلطه غرب می‌دانند؛ رویکردی که در شرایط کنونی روابط پرتنش مسکو با غرب اهمیتی دوچندان یافته است.
اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای در بیشکک در حالی برگزار می‌شود که منطقه اوراسیا با تحولات ژئوپلیتیک گسترده‌ای روبه‌روست و کشورهای عضو در جست‌وجوی سازوکارهای نوینی برای همکاری هستند. آن‌گونه که پوتین تصریح کرد، سازمان همکاری شانگهای امروز ظرفیت آن را دارد که در شکل‌دهی به معماری جدید اقتصادی و امنیتی قاره اوراسیا نقشی محوری ایفا کند؛ نقشی که به باور ناظران، در سال‌های آینده بیش از گذشته بر معادلات جهانی تأثیر خواهد گذاشت.
